Kéo viền vòng tròn để xoay · chạm hình mẫu để xem bảng màu
Gamut Mask (mặt nạ gam màu) là một kỹ thuật do họa sĩ James Gurney phổ biến, dùng để chủ động giới hạn số lượng màu sắc xuất hiện trong một bức tranh hoặc thiết kế. Thay vì để toàn bộ vòng tròn màu rộng mở, người vẽ chỉ chọn ra một vùng nhỏ trên vòng màu, vùng đó chính là mặt nạ, và chỉ dùng những màu nằm trong vùng này.
Vì sao nên dùng?
Giới hạn bảng màu giúp tác phẩm có sự hài hòa tự nhiên, tránh tình trạng màu sắc rời rạc, xung đột nhau. Đây là cách các họa sĩ vẽ ngoài trời (plein air) thường dùng để giữ bức tranh nhất quán dưới nhiều điều kiện ánh sáng khác nhau.
Cách hoạt động
Một hình khối, tam giác, tứ giác hoặc hình tự vẽ, được đặt lên trên vòng tròn màu. Chỉ những sắc độ nằm trong hình khối đó mới được xem là hợp lệ để sử dụng, mọi thứ bên ngoài bị che mờ đi, đóng vai trò tham khảo trực quan.
Xoay để đổi tâm trạng
Vì mặt nạ đứng yên, xoay cả vòng tròn màu bên dưới sẽ đổi hoàn toàn bộ màu nằm trong vùng chọn, từ đó nhanh chóng thử nhiều tâm trạng màu khác nhau như ấm, lạnh, tương phản cao hoặc thấp, chỉ với một cử chỉ kéo.
Tiêu chuẩn vs Yurmby
Vòng Tiêu chuẩn mô phỏng bánh xe màu RYB quen thuộc trong hội họa truyền thống. Vòng Yurmby dùng quang phổ RGB đều, với độ bão hòa tăng dần từ tâm (xám) ra viền (màu thuần), phù hợp cho thiết kế số và phối màu màn hình.
Thay vì dùng toàn bộ bánh xe màu, bạn chỉ chọn một miếng (mask) trên bánh xe màu và chỉ lấy màu nằm trong vùng đó.
Nếu bạn cắt một hình tam giác lên bánh xe, bạn chỉ được dùng các màu nằm trong tam giác đó.
Điều này khiến bảng màu đồng nhất hơn, có cảm xúc rõ hơn, và ít bị loạn màu.
Vì sao họa sĩ dùng Gamut Mask?
Con mắt con người không thích tất cả màu đều mạnh như nhau.
Nếu bạn dùng toàn bộ bánh xe, màu dễ đánh nhau, tranh thiếu chủ đề, và tranh dễ trở nên “ồn”.
Giới hạn màu sẽ tạo sự thống nhất (unity), tạo phong cách (style) riêng, và giúp mood trở nên rõ ràng hơn.
Ví dụ
Hoàng hôn, chỉ dùng đỏ, cam, vàng, sẽ cho cảm giác ấm.
Đêm, chỉ dùng xanh lam, tím, xanh lục lạnh, sẽ cho cảm giác lạnh.
Anime, rất nhiều studio chỉ dùng hồng, tím, xanh cyan, mặc dù cảnh thật có rất nhiều màu khác.
Gamut Mask khác Color Harmony thế nào?
Đây là điểm nhiều người nhầm.
Color Harmony là quy luật chọn các màu chính, ví dụ Complementary, Analogous, Triadic. Nó trả lời câu hỏi “Chọn những màu nào?”
Gamut Mask là giới hạn toàn bộ không gian màu. Nó trả lời câu hỏi “Những màu nào được phép xuất hiện trong cả bức tranh?”
Ngay cả khi dùng màu bổ túc, họa sĩ vẫn có thể đặt chúng trong một gamut rất nhỏ.
James Gurney
Người phổ biến Gamut Mask trong giới minh họa hiện đại là James Gurney. Ông thường vẽ một hình như tam giác hoặc tứ giác trên bánh xe màu, rồi trộn tất cả màu chỉ từ vùng đó, và chỉ dùng màu ngoài gamut khi muốn tạo điểm nhấn (accent).
Đó là lý do tranh của ông rất hài hòa.
YURMBY và RYB phục vụ hai mục đích khác nhau.
1. RYB (Red – Yellow – Blue)
Đây là vòng tròn màu truyền thống mà hầu hết các lớp mỹ thuật dạy.
Ba màu cơ bản là Red, Yellow và Blue.
Từ đó trộn ra Cam, Lục, Tím.
Mục đích
Để giải thích màu cơ bản, màu thứ cấp, màu bổ túc, và color harmony.
Nó được phát triển từ thời chưa có khoa học màu hiện đại.
Nhược điểm
Nó không mô tả chính xác khả năng pha màu của pigment hiện đại. Ví dụ, trộn đỏ cộng xanh thường không ra tím đẹp như trên vòng màu.
2. YURMBY
YURMBY là viết tắt của Yellow, Ultramarine, Red, Magenta, Blue, rồi quay lại Yellow ở điểm đầu.
Nó không phải là một hệ màu mới. Nó là cách James Gurney sắp xếp bánh xe màu để phản ánh pigment thực tế tốt hơn, đặc biệt phục vụ Gamut Mask.
Vì sao phải thêm Magenta?
Trong RYB, từ Red đi thẳng sang Purple. Nhưng pigment thật thì đi từ Red, qua Crimson, Magenta, Violet, rồi mới tới Blue. Magenta nằm giữa đỏ và xanh.
Nếu bỏ Magenta thì vùng tím bị quá ngắn, và gamut mask sẽ thiếu chính xác.
Vì sao có Ultramarine?
James Gurney muốn phân biệt Blue lạnh và Blue ấm. Ví dụ, Ultramarine hơi ngả tím và rất tốt để pha tím, trong khi Phthalo Blue ngả xanh lục và tốt để pha xanh lá.
Điều này rất quan trọng khi chọn pigment thật.
Điểm khác biệt lớn nhất
| RYB | YURMBY |
|---|---|
| Dùng để học lý thuyết màu | Dùng để thiết kế bảng màu |
| Dạy người mới | Dùng nhiều trong minh họa và concept art |
| Ít phản ánh pigment thật | Gần pigment thật hơn |
| Color harmony | Gamut Mask |
Đăng ký nhận ebook miễn phí và tham gia cộng đồng nhận email chia sẻ kiến thức về màu, thị giác đều đặn
