Mình quan sát thấy 1 hiện tượng
Nơi nào càng nhiều kiểm duyệt, nhiều luật lệ, nhiều quy trình,.. cồng kềnh phức tạp, sự sáng tạo ở đó càng ít và càng khó bung lụa
Trong 1 doanh nghiệp, tập đoàn lớn, 1 ý tưởng mới phải trình lên trưởng nhóm, rồi lên trưởng phòng, lên giám đốc, lên tổng giám đốc,…. rồi “Sếp không duyệt” “Anh thấy chưa wow” “Chị thấy không ổn”, lại sửa lại rồi tiếp tục 1 vòng lặp xét duyệt.
Đến khi được duyệt, ý tưởng đã lỗi thời, thậm chí đối thủ đã làm trước rồi.
Trong hệ thống giáo dục, muốn thay đổi chương trình học, đưa thêm 1 phương pháp giảng dạy mới lại phải qua bộ phận chuyên môn, hội đồng thẩm định, ban quản lý, sở, bộ,….
Sau 2-3 năm thậm chí nhiều năm sau mới được áp dụng, nhưng kiến thức thực tế lại thay đổi theo từng ngày, từng tháng.
Trong làm phim, 1 bộ phim phải qua kiểm duyệt kịch bản, kiểm duyệt quay, kiểm duyệt ngôn từ, kiểm duyệt hậu kỳ,…
Và rất nhiều cảnh bị cắt bỏ, làm phim mất đi tinh thần và sự trọn vẹn của nội dung ban đầu.
Trong xuất bản sách, 1 bản thảo phải qua biên tập, rồi qua trưởng ban biên tập, rồi kiểm duyệt nội dung,…
Nếu có ý tưởng đụng chạm hoặc từ ngữ nhạy cảm, bản thảo bị từ chối hoặc phải sửa đổi đến biến dạng.
Quả thực việc xét duyệt, luật lệ quá nhiều có thể đảm bảo an toàn chính trị – pháp lý – thương hiệu.
Nhưng xét theo góc nhìn năng suất, sáng tạo, nó là con số âm.
Và nó cũng dẫn đến:
Sợ sai: nhân viên nghĩ “làm sai sẽ bị phạt” nên chỉ chọn giải pháp an toàn, ít đột phá.
Trì trệ: mọi ý tưởng phải qua quá nhiều lớp phê duyệt, đến khi ra ngoài thì tốn quá nhiều thời gian, đã muộn hoặc lỗi thời.
Mất động lực: người có sáng kiến dần im lặng, vì biết ý tưởng cũng sẽ bị “dập tắt” hoặc “chạy qua vòng kiểm duyệt”.
Quy trình, luật lệ, kiểm duyệt,… giống mỡ thừa.
Nơi nào càng nhiều mỡ thừa, nơi đó ù lỳ, cồng kềnh, chậm tiêu, mệt mỏi.
Nơi nào càng ít mỡ thừa, nơi đó nhanh nhẹn, gọn gàng, năng suất.
Để sáng tạo, câu hỏi không phải là “Làm thế nào để tôi sáng tạo?”
Mà là “Vì sao tôi không thể/ không muốn sáng tạo?”