Nếu bạn lười đọc, bạn có thể nghe phiên bản Podcast tại đây.
Nếu bạn để ý, ngày nay thiết kế trở nên phổ cập, dồi dào và dễ hơn.
Vẽ cũng vậy.
Những thế kỷ trước, vẽ, nghệ thuật là dành cho người giàu. Walt Disney không có tiền mua họa cụ nên đã phải vẽ lên giấy vệ sinh. Damn!
Hoặc 1 thiên kiến trước đây, là dành cho người có năng khiếu.
1 người muốn học vẽ hay thiết kế cũng phải tốn nhiều tiền. Phải học các trường mỹ thuật, phải có điều kiện, phải có tiền mua đủ loại họa cụ, muốn học phải mất nhiều công tìm kiếm kiến thức,….
Nhưng ngày nay, kiến thức và công cụ dồi dào.
Ai cũng có thể học vẽ, ai cũng có thể học thiết kế, tiếp cận với công cụ thiết kế cực kỳ dễ dàng.
Bạn sẽ thấy xu hướng hiện đại dần tối giản hơn.
Dễ tiếp cận hơn, và cũng gọn nhẹ hơn.
Vô số họa cụ dần chuyển sang digital. Chỉ cần máy tính, phần mềm, bảng vẽ và bút. Hoặc chỉ cần Ipad và bút. Có đợt mình chỉ dùng mỗi điện thoại để thiết kế (tất nhiên nó lâu).
Doanh nghiệp không cần nhiều người, không cần xưởng sản xuất, cửa hàng mà có thể chỉ cần 1 người (solopreneur) và sử dụng công cụ, phần mềm tự động hóa.
1 tác giả có thể tự xuất bản sách, truyện tranh, ebook,… thay vì qua quá nhiều khâu kiểm duyệt.
Nghệ thuật, vẽ và thiết kế đại chúng dần dần trở nên phổ thông. Kiến thức, công cụ phổ cập. Ai cũng có thể bắt đầu được, dù chỉ là 1 đứa trẻ.
Và tiến thêm 1 bước nữa, con người sáng tạo ra 1 công cụ mới – AI – trí tuệ nhân tạo. Wow!
Với sự xuất hiện của AI, sự gọn nhẹ như đã nói ở trên tăng thêm 1 mức nữa.
Lúc này bạn thậm chí còn chẳng cần phải học vẽ, chẳng mất thời gian, chẳng mất công luyện tập, gõ vài dòng là có ngay kết quả. Thậm chí miễn phí. Free!
Nó rất gây nghiện phải không?
Không cần tập vẽ, tôi có thể gõ vài dòng là tự tạo ra được 1 đống tranh.
Chẳng cần luyện viết, tôi nhờ AI bơm chữ.
Giống như bạn nhờ người khác thi hộ rồi bạn ẵm giải vậy. Hoặc giống như bạn chẳng cần đi tập gym bạn cũng có cơ bắp.
Vậy thì sẽ có nhiều người hỏi:
Nếu vậy việc quái gì tôi phải học vẽ, hay học thiết kế nữa?
Đầu tiên, nếu xét theo phương diện “đẹp”, khi dùng AI, bạn có thể tạo ra được 1 cái “đẹp” tương đối. Tạm thời coi nó là “đẹp”.
Nhưng vấn đề là, nghệ thuật đâu phải tạo ra cái “đẹp” là xong?
Có 1 lần mình đi mua đồ, mua cây về để trang trí nội thất trong nhà, nhìn ngoài cửa hàng bày trí, thậm chí chọn cái đẹp nhất, nhưng mang về lại không thấy khớp với nhau. Nó còn choảng nhau.
Giống kiểu 1 đội bóng mang toàn siêu sao về nhưng không hợp tác được với nhau.
Mục đích của làm nghệ thuật vốn không chỉ là tạo ra cái “đẹp”.
Mà là cái “hợp”.
“Đẹp” chỉ là cái vỏ mà bạn nhìn thấy được.
1 cảnh phim đẹp, khác với 1 cảnh phim hay.
Cảnh phim đẹp bạn có thể xem 1 lần là chán, nhưng cảnh phim hay và ý nghĩa lại khiến bạn xem nhiều lần.
Hoặc trong âm nhạc, chẳng có nốt nhạc đơn lẻ nào là hay nhất cả. Mà nhạc sĩ là người sắp xếp và tạo sự liên kết giữa các nốt nhạc, để nó thành 1 bản nhạc hay.
Viết ra 1 câu văn hoa mỹ nghe hay ho không quá khó. Nhưng sắp xếp nội dung của cả 1 cuốn sách, 1 cuốn tiểu thuyết rất khó.
Gia vị không có gia vị nào ngon hay dở, chỉ có gia vị hợp với món ăn đó hay không.
Người có thẩm mỹ chính là người thấy được sự liên kết giữa chúng và sắp xếp. Đây chính là thiết kế. Đây chính là cái khó ẩn sâu bên trong.
Và rất nhiều người chỉ muốn dùng AI để né cái khó này. Nếu bạn chấp nhận cái khó, bạn đang làm điều ít người làm được.
Sự công nghiệp có thể dễ dàng cho bạn 1 cảnh phim đẹp, khả năng thiết kế sẽ cho ra 1 cảnh phim hay, mà vẫn đẹp.
Và như bạn thấy, vẽ và thiết kế không chỉ để đẹp.
Tạo ra cái đẹp, hay phong cách riêng chỉ là 1 thành quả, 1 cái vỏ.
Hệ quả khác là cái cơ bắp, tức là khả năng quan sát tỉ lệ, sắc độ, bố cục, cảm nhận cái đẹp,… ngày càng sắc nét.
Phần lớn những người lệ thuộc vào AI chỉ sao chép được cái vỏ. Bị lệ thuộc. Không có khả năng điều chỉnh, không có khả năng nhận diện cái đẹp. Teo cơ.
Ok, có thể họ prompt ra được 1 thiết kế rất đẹp, học theo phong cách của những nghệ sĩ nổi tiếng nhất.
Nhưng nếu cần thay đổi, điều chỉnh 1 vài thứ, họ chịu chết. Không biết sửa.
Thậm chí không hiểu vì sao nó đẹp, hay không đẹp. Không hiểu vì sao nhìn nó sai sai.
Giống như viết, vẽ và thiết kế còn là con đường ngắn nhất để giúp bạn định hình ý tưởng.
Tưởng tượng bạn nhờ, hoặc thuê 1 người khác, có thể là 1 artist, AI, nó vẫn sẽ không đúng ý bạn 100%. Bạn lại phải mất công giao tiếp, chỉnh sửa,… mà có khi nó vẫn không đúng ý bạn.
Cho nên nhiều lúc bạn sẽ muốn.. tự làm.
Thậm chí nhiều khi bạn, hoặc khách hàng, còn chẳng hiểu bản thân mình muốn gì. Mơ hồ, giống như hơi nước. Viết và vẽ là cách tốt nhất để cô đọng hơi nước thành nước đá.
Bạn có biết đạo diễn Bong Joon-ho tự mình vẽ storyboard cho phim Parasite (2019)?
Những người thích cái đẹp của AI mới chỉ bắt đầu đến với giai đoạn kích thích giác quan, giống 1 đứa trẻ thích đồ ngọt, đường, thức ăn chế biến,
Giai đoạn đầu, khi giác quan chưa nhạy, nó ưa thích kích thích.
Hình ảnh do AI tạo ra có màu rực, chất liệu bóng bẩy, tương phản mạnh, chi tiết dày, ánh sáng thì đẹp như phim,….
Tất cả những yếu tố này thuộc nhóm super stimuli (kích thích siêu mức), tức là những thứ được tối ưu để gây khoái cảm tức thì nhưng không có chiều sâu bản chất.
Bạn thấy nó giống thức ăn công nghiệp đầy gia vị hóa chất không? Giống như clip ngắn gây nghiện?
Bạn thấy giống 1 bộ phim nhiều cảnh hành động, chi tiết, cgi phức tạp nhưng không lưu lại được ý nghĩa hay cảm xúc gì không?
Dùng AI để tạo, đúng là dễ như “ăn kẹo”. Và kẹo thì đầy hóa chất và phụ gia, lại còn gây nghiện.
Đúng ra khi công cụ càng ngày càng dồi dào, sẽ càng dễ dàng thành họa sĩ, đạo diễn phim phải không?
Ai cũng có thể trở thành nhà văn, tác giả sách phải không?
Nhưng như bạn thấy, ngày nay phòng gym, kiến thức tập luyện trên mạng rất nhiều. Nhưng đâu phải ai cũng có cơ bắp cuồn cuộn?
Không. Chúng ta không thiếu công cụ, hay kiến thức, mà thiếu những người có thẩm mỹ. Những người nâng tạ thực sự.
Và giống như cơ bắp,..
Thẩm mỹ chỉ có thể được rèn luyện qua vẽ và thiết kế.
Không có đường tắt.
Giả dụ, nếu 1 dàn nhạc mà đều có thể tự động hóa hết, hay 1 đội ngũ sản xuất phim tự động hóa hết, đâu là người khó có thể thay thế?
Đấy là người điều hành, nhạc trưởng, đạo diễn.
Sự phát triển của công nghệ là con dao 2 lưỡi.
Sự phát triển của phương tiện đi lại làm người ta lười vận động.
Sự phát triển của mạng xã hội làm người ta lười giao tiếp.
Sự phát triển của tóm tắt phim, tóm tắt sách làm người ta lười xem phim, đọc sách.
Sự phát triển của AI làm người ta lười viết, lười vẽ.
Và hệ quả là lười nghĩ. Teo não.
Trước đây người ta vẽ nhiều tranh, làm nhiều content là lợi thế. Và khi lượng thức ăn công nghiệp bơm ra ngày càng nhiều, thì sự độc đáo của bạn là thức ăn chất lượng, nó ngày càng nổi bật và có giá.
Giờ bạn cạnh tranh bằng sự độc đáo, nhưng sự độc đáo không phải chỉ đơn thuần là nét vẽ khác biệt, giọng nói lạ.
Những thứ này là cái vỏ, những thứ không khó để bị sao chép.
Sự độc đáo là thế giới quan, là góc nhìn, là khả năng sáng tạo và tư duy thẩm mỹ của bạn.
Liệu khi AI bắt đầu biết nói và nhại được giọng bạn, bạn có ngừng nói suốt đời và để AI nói thay?
Cảm ơn bạn đã đọc.
Bạn có thể nhập email để nhận thông báo về những bài viết mới nha